Cách đối mặt với sự phân biệt và đối xử

có thể liên quan đến chủng tộc, giới tính, xu hướng giới tính, tình trạng hôn nhân, sắc tộc, tôn giáo, sự khỏe mạnh hay khuyết tật, tín ngưỡng hay tín điều, hay người mang thai.

“Tôi có một giấc mơ, rằng có một ngày, bốn đứa con nhỏ của tôi sẽ được sống trong một đất nước nơi mà chúng được đánh giá bằng nghị lực, chứ không phải bằng màu da của chúng.” – Martin Luther King, Jr., nhà hoạt động dân quyền người Mỹ.
discriminate
Bạn đã từng trải qua “cảm giác day dứt” vì bị phân biệt đối xử chưa? Việc này có thể đã xảy ra với bạn trong những buổi phỏng vấn xin việc, khi ai đó hỏi những câu hỏi mang tính cá nhân về sức khỏe, tình trạng hôn nhân, hay tín ngưỡng tôn giáo của bạn. Hoặc có thể, bạn đã từng nghi ngờ rằng lí do mình bị mất cơ hội thăng tiến là bởi xuất thân hay độ tuổi của mình.

Trong những tình huống như thế này, có thể đúng là có lí do chính đáng khiến cơ hội vuột khỏi tầm tay bạn. Tuy nhiên, nếu bạn nghĩ rằng mình đang bị “kỳ thị” thì điều quan trọng là phải biết mình có thể làm được gì để có bước đi tiếp theo phù hợp.

Trong bài viết này, chúng ta sẽ định nghĩa phân biệt đối xử là gì, rồi sau đó phân tích những gì bạn có thể làm nếu bạn cảm thấy mình bị phân biệt đối xử, đồng thời xem xét một số điều mà bạn nên cân nhắc trước khi lên tiếng.
Định nghĩa phân biệt đối xử

Từ điển Oxford định nghĩa phân biệt đối xử là “sự đối xử bất công hay gây phương hại đối với những nhóm người khác nhau, đặc biệt là liên quan đến chủng tộc, tuổi tác hay giới tính.” Còn theo từ điển Merriam-Webster, phân biệt đối xử là “các hành vi, hành động hoặc tình huống đối xử dựa vào sự phân loại tầng lớp hay đẳng cấp.”

Nhìn chung, phân biệt đối xử có thể được định nghĩa là sự đối xử bất công đối với ai đó dựa trên việc có hay không có một đặc điểm nhất định, dựa trên nền tảng văn hóa hay những khác biệt dễ nhận thấy khác. Nhưng, những nhóm người được luật pháp bảo vệ khỏi phân biệt đối xử lại khác nhau tùy thuộc vào vùng miền lãnh thổ.

Ví dụ, trong khi phân biệt về tuổi tác, giới tính, người mang thai, chủng tộc, sắc tộc, người khuyết tật, tôn giáo hay vô thần, và thông tin di truyền* là bất hợp pháp trên toàn nước Mỹ, thì những hành vi này lại có thể coi là không phạm pháp nếu xét đến một số yếu tố khác (trong phạm vi liên bang). Tuy nhiên, mỗi bang có những điều luật khác nhau để bảo vệ những nhóm người khác nhau.

*Genetic information: Đạo luật chống kỳ thị thông tin di truyền ra đời nhằm bảo vệ bệnh nhân khỏi bị phân biệt đối xử do thông tin di truyền bị rò rỉ.

Các quốc gia khác, chẳng hạn như Anh và Úc, mở rộng sự bảo vệ pháp lý, bao gồm cả vấn đề phân biệt về xu hướng giới tính, chuyển đổi giới tính, và hôn nhân thông thường hay hôn nhân đồng giới.
Những tình huống phân biệt đối xử có thể xảy ra

Dưới đây là một vài tình huống minh họa về phân biệt đối xử. Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhớ là, dù phân biệt đối xử có thể xảy ra dưới nhiều hình thức nhưng vẫn có những lý do chính đáng giải thích cho hành vi của những người trong các tình huống này.

Bà Sue, 56 tuổi, vừa mới biết rằng bà không được nhận công việc mà mình hoàn toàn đủ khả năng để làm. Thay vào đó, công ty đã tuyển một người đàn ông 25 tuổi, chỉ mới tốt nghiệp cao đẳng, ít kinh nghiệm hơn và trình độ chuyên môn thấp hơn bà. Có thể bà Sue là nạn nhân của phân biệt đối xử về tuổi tác hoặc giới tính.
Cô Gwyneth, nhân viên lâu năm của công ty, thông báo với sếp của mình rằng cô đang có thai. Ba ngày sau, vị sếp nói rằng cô bị sa thải vì lí do cắt giảm ngân sách – tuy nhiên, cô là người duy nhất mất việc. Có thể cô Gwyneth chịu sự phân biệt đối xử với người mang thai.
Là người sống theo đức tin, anh Saajid phải cầu nguyện năm lần mỗi ngày. Tuy nhiên, sếp của anh không cho anh nghỉ giải lao để làm việc này, vì vậy Saajid buộc phải bí mật cầu nguyện. Khi bị sếp phát hiện ra những gì mình đang làm, anh bị sa thải. Anh Saajid có thể là nạn nhân của phân biệt tôn giáo.
Gabriela đã nộp đơn xin làm tài xế xe buýt và bất ngờ khi biết rằng có giới hạn về chiều cao. Sự giới hạn này có vẻ không liên quan gì đến công việc, và cô nghi ngờ công ty đưa ra giới hạn là để loại ra những ứng viên nữ, những người thường thấp hơn các ứng viên nam. Có khả năng Gabriela là nạn nhân của phân biệt giới tính.

Có thể thấy từ những tình huống trên, phân biệt đối xử tại nơi làm việc có thể diễn ra theo nhiều cách.

Tuy vậy, có thể vẫn có một lời giải thích hợp lý cho sự phân biệt đối xử được nhận thấy trong những tình huống trên. Ví dụ, trong trường hợp của bà Sue, ứng viên được nhận vào làm việc có thể có giấy chứng nhận hay giấy ủy nhiệm mà bà không biết đến, hoặc có lẽ bà Sue đã không thể làm nổi bật các kỹ năng và kinh nghiệm của mình trong buổi phỏng vấn.

Đối mặt với phân biệt đối xử tại nơi làm việc có thể gây căng thẳng, ức chế và khó chịu, và việc quyết định có trình báo việc này hay không là sự lựa chọn mang nặng tính cá nhân. Hãy cùng xem bạn có thể làm gì nếu bạn cảm thấy mình là nạn nhân của sự phân biệt đối xử:
Đảm bảo sự hiện hữu của phân biệt đối xử

Nhận thức của con người về các sự việc có thể khiến họ cảm thấy mình bị kỳ thị trong khi thực sự không phải vậy.

Vì thế, trước khi thực hiện bất cứ hành động nào chống lại một cá nhân hay một tổ chức, bạn cần phải chắc chắn rằng mình thực sự là nạn nhân của sự phân biệt đối xử.

Để làm được điều này, hãy quay trở lại và xem xét tình hình dưới nhiều góc nhìn khác nhau – và bạn cần phải quyết định, càng khách quan càng tốt, rằng bạn bị kỳ thị hay đơn giản là bạn chỉ mới vội vàng kết luận. (Đôi khi thật khó để chứng minh rằng phân biệt đối xử đã xảy ra.)

Hãy xét tới những định nghĩa về phân biệt đối xử mà chúng ta đã nhấn mạnh phía trên, và đối chiếu chúng với trải nghiệm của bạn. Ngoài ra, hãy tra cứu những văn bản luật cấp địa phương, và cấp nhà nước, và luật quốc gia về phân biệt đối xử, cũng như chính sách về phân biệt đối xử của công ty nơi bạn làm việc. Những gì bạn đã trải qua có đúng là phân biệt đối xử không? Hay có một sự giải trình hợp lệ nào cho những gì đã xảy ra không?

Bạn cũng có thể nói chuyện với luật sư hay chuyên gia pháp lý nếu việc này hữu ích. (Những người này có thể cung cấp cho bạn buổi một buổi tư vấn hay buổi gặp mặt miễn phí hoặc với chi phí thấp.) Tuy nhiên, hãy nhớ rằng, có thể họ nhận bạn là khách hàng chỉ với mục đích kiếm được một khoản phí, thậm chí nếu lợi ích lâu dài của bạn có bị tổn hại – vì vậy đừng đi đến bất kỳ quyết định cuối cùng nào cho đến khi bạn cân nhắc những hậu quả có thể xảy ra do hành động của mình.

Ở một số nước, bạn có thể nhận lời khuyên miễn phí từ chính phủ và những tổ chức phi lợi nhuận, như Văn phòng tư vấn công dân ở Anh hay tổ chức Thanh tra công bằng lao động ở Úc. Sử dụng những dịch vụ này nếu có thể – họ sẽ cho bạn một điểm khởi đầu tốt để xem xét kỹ lưỡng các vấn đề.
Cân nhắc hậu quả

Ở một số nước, việc ngược đãi người đã trình báo hành vi phân biệt đối xử được coi là bất hợp pháp, chưa cần xét việc phân biệt đối xử có được chứng minh hay không. Tuy nhiên, vẫn nên xem xét những hậu quả có thể xảy ra nếu bạn trình báo về phân biệt đối xử, dù những hậu quả ấy có bất công đến đâu.

Đây có thể là thực tế khắc nghiệt ở một số nước và một số công ty, và trong một vài trường hợp, sự ngược đãi này có khi không phải là cố ý. Ví dụ, giám đốc có thể không cân nhắc bạn cho một dự án mới bởi, trong tiềm thức, cô ấy coi bạn là “kẻ gây rối”.

Tìm hiểu xem bạn được bảo vệ bởi pháp luật của nhà nước khỏi những hậu quả này đến mức độ nào, và kín đáo tìm hiểu điều gì đã xảy ra với những người trình báo hành vi phân biệt đối xử trong công ty của bạn.

Mặt khác, hãy nghĩ tới những hậu quả của việc không trình báo hành vi phân biệt đối xử. Các lãnh đạo cấp cao của một công ty có thể không nhận ra rằng ở công ty mình tồn tại văn hóa kỳ thị, và việc bạn trình báo hành vi phân biệt đối xử có thể tạo ra cơ hội thay đổi cho công ty. Việc này có thể có ảnh hưởng tích cực đối với tất cả các nhân viên trong tương lai.
Thu thập chứng cứ

Nếu bạn quyết định đệ đơn khiếu nại thì bạn cần phải thu thập càng nhiều chứng cứ về hành vi phân biệt đối xử càng tốt. Việc này có thể bao gồm thu thập bản sao của bất kỳ tài liệu nào liên quan đến những gì đã xảy ra – chẳng hạn, email, lời cảnh cáo bằng văn bản, bản đánh giá hiệu suất, hay thậm chí cả quyết định sa thải.

Tuy nhiên, hãy nhớ rằng, thu thập chứng cứ là hành động đầy đầy thử thách, bởi phân biệt đối xử thường xảy ra dưới những hình thức rất khó để chứng minh như hành động hay những cuộc đối thoại. Ví dụ, khi sếp của bạn đưa ra một lí do thông thường, chẳng hạn như thường xuyên đi muộn, bạn có thể chứng minh việc mình không được thăng chức là vì lí do giới tính hay sắc tộc như thế nào?

Trong những tình huống như thế này, hãy ghi lại những gì đã xảy ra và vào thời điểm nào, hoặc viết nhật ký nếu phân biệt đối xử vẫn còn tiếp diễn. Việc này sẽ cung cấp cho bạn những chứng cứ quan trọng khi bạn nộp đơn khiếu nại về một cá nhân hay về công ty của bạn.

Ghi lại một cách chi tiết nhất có thể về hành vi phân biệt đối xử, nó xảy ra khi nào (ngày và giờ), ai đã làm gì, nó xảy ra ở đâu, ai đã chứng kiến, và phản ứng của bạn như thế nào.

Thêm vào đó, hãy cẩn thận để không vi phạm luật trong khi thu thập chứng cứ – tra cứu các quy định tại địa phương, và nếu có thể, hãy xin lời khuyên pháp lý trước tiên. Ngoài ra, tránh sử dụng các nguồn lực của công ty khi thu thập thông tin, để tránh bị buộc tội lợi dụng những thứ này.
Trình báo hành vi phân biệt đối xử

Khi bạn đã sẵn sàng trình báo hành vi phân biệt đối xử, hãy tuân theo thủ tục khiếu nại hay chính sách phân biệt đối xử của cấp trên, nếu có, và tuân theo chỉ dẫn bạn nhận được từ những chuyên gia pháp lý mà bạn đã liên hệ. Hầu hết những công ty lớn đều có chuyên gia về nguồn nhân lực để giải quyết những loại vấn đề này; nếu vậy, tốt nhất là tham khảo ý kiến của người này trước khi đệ đơn khiếu nại chính thức.

Chắc chắn rằng những gì bạn trình báo là thứ khiến bạn khó chịu hay không chấp nhận nổi. Hãy quyết đoán và kiên định; hành vi phân biệt đối xử có thể không bị trừng phạt nếu nạn nhân đánh giá thấp vấn đề, hay khiến nó nghe có vẻ không gây hại như thực tế. Sử dụng chứng cứ mà bạn thu thập được để chứng minh khẳng định của mình.

Nếu công ty không giải quyết đơn khiếu nại của bạn, bạn có thể phải trình báo vấn đề với chính phủ hoặc cơ quan quản lý, hoặc xin lời khuyên của chuyên gia pháp lý.
Đối phó với phân biệt đối xử

Trong một vài trường hợp, bạn không thể giải quyết sự bất đồng về phân biệt đối xử một cách nhanh chóng. Hoặc, bạn có thể bị sếp, các đồng nghiệp và toàn công ty trả đũa nếu bạn đệ đơn khiếu nại. Nếu điều này xảy ra, điều quan trọng là biết cách đối mặt với nỗi đau tinh thần, sự căng thẳng và những khó khăn mà bạn có thể trải qua.

Chẳng hạn, phân biệt đối xử có thể sẽ khiến bạn tức giận. Dù bạn có thể biện hộ cho cơn giận của mình, quan trọng là đừng để nó thắng thế hay ảnh hưởng đến những người bạn làm việc cùng. Hãy áp dụng những phương pháp kiểm soát cơn giận để chuyển hướng cảm xúc và sử dụng năng lượng đó một cách hữu ích hơn. Ngoài ra, hãy học cách kiềm chế cảm xúc hiệu quả.

Các nghiên cứu cho thấy sự ủng hộ tích cực từ phía xã hội có thể giúp giảm bớt cảm giác căng thẳng và cô lập của những nạn nhân bị phân biệt đối xử. Tìm đến bạn bè và những thành viên trong gia đình để chia sẻ về những trải nghiệm của bạn. Sự ủng hộ của họ có thể mang lại cho bạn sức mạnh mà bạn cần để giải quyết những việc đã xảy ra. Bạn cũng có thể nhận sự hỗ trợ về mặt tinh thần từ những tổ chức phi lợi nhuận, tùy thuộc vào sự sẵn có của những tổ chức này trực tuyến hay trong khu vực của bạn – hãy sử dụng những dịch vụ này nếu có thể.
Những điểm chính

Phân biệt đối xử được hiểu sơ qua là sự đối xử bất công với ai đó dựa trên một đặc điểm chung nhất định hay sự khác dễ nhận thấy. Phân biệt đối xử có thể liên quan đến chủng tộc, giới tính, xu hướng giới tính, tình trạng hôn nhân, sắc tộc, tôn giáo, sự khỏe mạnh hay khuyết tật, tín ngưỡng hay tín điều, hay người mang thai.

Nếu bạn tin rằng mình bị phân biệt đối xử, trước hết hãy chắc chắn rằng đó là hành vi phân biệt đối xử bằng cách tra cứu chính sách của công ty hoặc những điều luật của địa phương hay chính phủ, và bằng cách xem xét tình huống của bạn dưới những góc nhìn khác nhau. Sau đó, thu thập đầy đủ chứng cứ trước khi bạn đệ đơn khiếu nại.

Hãy nhớ rằng việc bạn trình báo hành vi phân biệt đối xử có thể để lại hậu quả. Đảm bảo rằng bạn ý thức được những rủi ro này trước khi bạn hành động, và bạn biết mình sẽ phải làm gì nếu những rủi ro này trở thành hiện thực.

Cùng Danh Mục:

Nội Dung Khác

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *